|
กองทุนสวัสดิการชุมชน หรือ กองทุนสวัสดิการชาวบ้าน เป็นกองทุน ที่เกิดจากการรวมตัวของประชาชนในพื้นที่หนึ่งๆ ด้วยความสมัครใจ เช่น ระดับหมู่บ้าน ระดับตำบล ฯลฯ ที่ประสงค์จะดูแลซึ่งกันและกันตั้งแต่เกิดจนตาย บนพื้นฐานของความเอื้ออาทรต่อกัน
ความเป็นมาของ “ สวัสดิการชุมชน” หรือ “สวัสดิการชาวบ้าน”
  ปัจจุบันรัฐได้มีการจัดสวัสดิการให้กับประชาชนรูปแบบต่างๆ กัน เช่น สวัสดิการเบี้ยยังชีพให้กับผู้สูงอายุ
การสร้างบ้านพักคนชรา ศูนย์สงเคราะห์เด็ก ตลอดจนการสงเคราะห์ผู้พิการและผู้ด้อยโอกาสในรูปแบบต่างๆ
ทั้งที่ดำเนินการโดย กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และอื่นๆ
ซึ่งเป็นสวัสดิการในลักษณะสงเคราะห์ที่ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ใช้งบประมาณจำนวนมาก แต่ให้บริการไม่ทั่วถึง ประชาชนชาวไทย ซึ่งมีอยู่ทั้งหมดประมาณ 65 ล้านคน ในจำนวนนี้จะเป็นข้าราชการเจ้าหน้าที่ของรัฐและลูกจ้างบริษัทห้างร้านต่างๆ 15 ล้านคน ข้าราชการเจ้าหน้าที่ของรัฐ รัฐจะจัดสวัสดิการให้อย่างครบวงจร ลูกจ้างบริษัทห้างร้านก็จะเข้าสู่ระบบประกันสังคมได้รับสวัสดิการอย่างครบวงจรเช่นเดียวกัน ในขณะที่ประชาชนทั่วไปอีก 50 ล้านคน ยังไม่มีหลักประกันความมั่นคงในชีวิต นอกเหนือจากสวัสดิการ ที่รัฐจัดให้ในข้อ 2 ซึ่งเป็นสวัสดิการในลักษณะสงเคราะห์ที่ให้บริการไม่ทั่วถึง
และไม่ครอบคลุมความจำเป็นพื้นฐานของชีวิตตั้งแต่เกิดจนตาย
ประชาชนทั่วไปหรือชาวบ้านก็พยายามจัดสวัสดิการให้แก่กัน แต่ก็เป็นในรูปแบบของการออมเพื่อกู้ยืมและปันผล
การรวมกลุ่มฌาปนกิจเพื่อช่วยเหลือสมาชิกที่เสียชีวิต ไม่มีสวัสดิการครอบคลุมความจำเป็นพื้นฐานของชีวิตตั้งแต่เกิดจนตาย
องค์กรชุมชนจึงร่วมกันจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชน ขึ้น เพื่อเป็นหลัก ประกันความมั่นคงในชีวิต บนพื้นฐานของการพึ่งตนเอง การช่วยเหลือเกื้อกูลกันของคนในชุมชน ตั้งแต่เกิดจนตาย เป็นการจัดสวัสดิการของชาวบ้าน โดยชาวบ้าน เพื่อชาวบ้าน เป็นการให้อย่างมีคุณค่า การรับอย่างมีศักดิ์ศรี การอยู่ร่วมกันของคน ชุมชน และธรรมชาติอย่างเคารพซึ่งกันและกัน มีกระบวนการดำเนินการที่สอดคล้องกับวัฒนธรรม ภูมิปัญญาของท้องถิ่น ใช้หลักศาสนา และการมีส่วนร่วมของคนอย่างกว้างขวาง
- เงินกองทุนมาจากไหน?
กองทุนสวัสดิการชุมชน เกิดขึ้นจากการที่ชาวชุมชนมาร่วมกันคิด ร่วมกันสร้างระบบ ร่วมกันบริหารจัดการและร่วมกันรับผลประโยชน จึงเป็นกองทุนที่ “ทุกคนร่วมกันเป็นเจ้าของ” ดังนั้น เงินกองทุนสวัสดิการชุมชน จึงได้มาจากการร่วมสมทบของสมาชิกในรูปแบบที่กองทุนแต่ละแห่งกำหนดขึ้นมา เช่น
- การออมสัจจะวันละบาท โดยการลดรายจ่ายวันละบาทเพื่อออมสัจจะ
- การนำรายได้หรือผลกำไรจากกลุ่มออมทรัพย์ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน หรือกองทุนต่าง ๆ ที่มีอยู่ ในชุมชน เข้ามาสมทบ เพื่อตั้งเป็นกองทุนสวัสดิการชุมชน
- เงินสนับสนุนหรือเงินสมทบแหล่งอื่น ๆ เช่น การสนับสนุนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน
ตลอดจนรายได้ที่เกิดจากทรัพยากรในชุมชน เช่น รายได้จากการจับปลาในแหล่งน้ำสาธารณะ เป็นต้น
- ชาวบ้านจะได้รับสวัสดิการอะไรบ้าง ?
สมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชน จะได้รับสวัสดิการตามที่หลักเกณฑ์ กติกาที่สมาชิกร่วมกันกำหนดโดยมีคณะกรรมการกองทุนสวัสดิการชาวบ้าน (ที่สมาชิกเลือกขึ้นมา) เป็นผู้บริหาร เพื่อจัดสวัสดิการให้กับสมาชิกตั้งแต่เกิดจนตาย เช่น
1. สมาชิกได้รับสวัสดิการ
- สวัสดิการผู้สูงอายุ เช่น เบี้ยยังชีพ สิ่งของเครื่องอุปโภคบริโภค
- สวัสดิการกรเกิด เช่น ของรับขวัญเด็ก ช่วยค่าคลอดบุตร
- สวัสดิการการเจ็บป่วย เช่น ช่วยค่ารักษาพยาบาล ค่าพาหนะเดินทางไปหาแพทย์ การให้กำลังใจเยี่ยมใจ
- สวัสดิการการเสียชีวิต เช่น สมทบค่าจัดงานศพ พวงหรีด
- สวัสดิการการศึกษาและกีฬา เช่น ทุนการศึกษา อุปกรณ์การเรียนการกีฬา
- สวัสดิการส่งเสริมอาชีพ เช่น กองทุนกู้ยืมในการประกอบอาชีพ การทำวิสาหกิจชุมชน
- สวัสดิการพัฒนาวัฒนธรรม เช่น สมทบกองทุนเพื่อจัดกิจกรรมในชุมชน
- สวัสดิการปลดหนี้ระยะสั้น เช่น การให้สมาชิกกู้ยืมปลดหนี้ หรือกรณีฉุกเฉิน
- สวัสดิการคนพิการ คนด้อยโอกาสและผู้ถูกทอดทิ้ง เช่น เบี้ยยังชีพ การตรวจดูแล สุขภาพและรักษาพยาบาล
- การส่งเสริมด้านกลุ่มอาชีพ
- สมทบกิจกรรมเพื่อการกุศลภายในชุมชน
- สวัสดิการสินค้าอุปโภคราคาถูก
2. บูรณาการทุนในชุมชน
- การออมวันละบาท เป็นการระดมทุนในลักษณะการออมรายวันวันละบาท เพื่อสร้างกองทุนในการ
จัดสวัสดิการในชุมชน เน้นการส่งเสริมด้านสัจจะและวินัยการออม การพึ่งตนเอง
- ดอกผล/กำไรจากลุ่มออมทรัพย์ การรวมทุนโดยใช้ฐานทุนทางสังคมที่มีอยู่ในชุมชนมาบูรณาการกันที่
เป็นผลกำไรจากการดำเนินงานของกลุ่มออมทรัพย์ต่าง ๆ มาจัดเป็นกองทุนสวัสดิการชุมชน
- สมทบจาก SML เป็นงบสมทบที่บางแห่งเป็นการเสนอแผนงานและงบประมาณในการสนับสนุนสวัสดิการชุมชนควบคู่ไปกับโครงการหลัก
- ผลกำไรเกิดจากการบริหารจัดการกองทุนหมู่บ้านและสามารถนำมาบูรณาการเป็นกองทุนสวัสดิการตำบลได้
- สมทบจากองค์การบริหารส่วนตำบล เป็นการประสานความร่วมมือระหว่างชุมชนกับ อบต.
ในการพัฒนาสวัสดิการชาวบ้าน ในการที่มีการประสานความร่วมมือกับ อบต. ในการสนับสนุนสวัสดิการ ชาวบ้าน
- เงินบริจาค จากบุคคล หน่วยงานราชการและเอกชน นักการเมือง
- การระดมทุนในรูปแบบอื่น ๆ เช่น การทอดผ้าป่าสวัสดิการ การกินเลี้ยง
3. ผลการจัดสวัสดิการชุมชน
- ชาวบ้านเกิดความเข้าใจและเห็นความสำคัญของสวัสดิการชุมชน
- หน่วยงานท้องถิ่นเกิดความเข้าใจเรื่องสวัสดิการเห็นความสำคัญของสวัสดิการชุมชนมากขึ้น
- มีการประสานความร่วมมือกับองค์การบริหารส่วนตำบลมากขึ้น
- เกิดการพัฒนาด้านจัดสวัสดิการให้กับสมาชิกที่หลากหลายมากขึ้นทั้งรูปแบบและจำนวนกองทุนที่สมาชิกได้รับผลประโยชน์
- ทำให้เกิดความร่วมมือในการสนับสนุนการจัดสวัสดิการชุมชนจากหน่วยงานภาคี ท้องถิ่นในการสมทบงบประมาณแก่กองทุนสวัสดิการชุมชน
- เกิดการเชื่อมโยงเครือข่าย/กลุ่มต่าง ๆในชุมชน เช่นกลุ่มวิสาหกิจ กลุ่มเกษตร ฯลฯ
- เกิดระบบการมีวินัยในการออมทรัพย์เพื่อจัดสวัสดิการชุมชน
- การช่วยเหลือสมาชิกที่เป็นหนี้กองทุนหมู่บ้านโดยกองทุนสวัสดิการชุมชนช่วยเหลือแบ่งเบาภาระด้านดอกเบี้ย
- ทำให้สมาชิกได้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรมในชุมชนมากขึ้น เช่น พิธีกรรมทางศาสนา ประเพณีต่าง ๆการทำบุญบำรุงวัด
- ทำให้เกิดระบบการออม การช่วยเหลือดูแลซึ่งกันและกันส่งผลให้เกิดการแก้ไขปัญหาในชุมชน เช่น เกิดการ
แก้หนี้นอกระบบให้กับสมาชิกในชุมชน
- ทำให้มีกองทุนและระบบการรวมกลุ่มทำกิจกรรมที่สอดคล้องกับชุมชน เช่น สามารถมีทุนในการประกอบอาชีพเสริมรายได้
- สร้างความสามัคคีในชุมชนลดรายจ่าย มีรายได้เพิ่มขึ้น
|
